BANAD 2025 - 1b: Hoofdzetel Electrorail

Meteen na de voormalige Eldorado, wandelde ik op m'n gemak door naar de volgende bestemming: een pand in de buurt van het Koninklijk Circus, tussen de Congreskolom en de Kleine Ring, dus nog net in de Vijfhoek. Had er nog nooit over gehoord, maar het was een van die rondleidingen die ik koos omdat het gebouw niet zo ver van de vorige rondleiding ligt en omdat de keuze intussen al beperkt was. Maar heb me de keuze niet beklaagd, ook nu weer omdat je niet louter op de gevel moet afgaan om het interieur te beoordelen, al was dat nu ook weer niet overweldigend, maar minstens evenveel wegens de bezielde gids die niet alleen over het gebouw zelf vertelt, maar ook over de eigenaars, architect, context geeft enz.

Electrorail bleek ooit te behoren tot het industrieel imperium dat werd gesticht door Edouard Empain, ooit een naam als een klok in België, dat in de 19de en begin 20ste eeuw een industriële grootmacht was. De gids gaf een aantal voorbeelden om te laten doordringen wat door zijn toedoen allemaal gebouwd werd: het treinnetwerk in Egypte, de Parijse metro, een groot deel van de tramnetten in België, met ACEC allerlei industriële toepassingen enz. Ook Heliopolis is waarschijnlijk het vermelden waard (vond de gids althans): een hele stadswijk in Caïro die hij liet bouwen.

De twee zonen van Edouard, Jean en Louis Empain, lieten dan voor Electrorail, een van de talrijke ondernemingen uit de groep, tussen 1930 en 1931 de hoofdzetel bouwen door architect Antoine Courtens.  
Het gebouw werd dus opgetrokken in art decostijl en lijkt gebouwd rond een grote, indrukwekkende trap die tegelijk toch ook relatief sober oogt. Verschillende elementen buiten (en ook binnen) zijn in zekere zin wat een afspiegeling van het spoorthema, iets waar art deco zich ook wel toe leende: evenwijdige en strakke(re) lijnen.

Momenteel is het gebouw in handen van een advocatenbureau dat het begin deze eeuw kocht en renoveerde. Nu werd het dus uitzonderlijk een weekend lang opengesteld voor bezoeken door het publiek, waarbij we tot de eerste (directeursverdieping) en tweede (gewone werknemers) verdieping de trap op mochten.

Blijkbaar was gezegd geweest dat er liever geen foto's werden gemaakt van het interieur, maar dat had ik niet gehoord... dus heb er toch een paar van de trap.

Aan het einde van de rondleiding wees de gids nog op een ander gebouw in de buurt dat ooit ook van de Empains geweest is: het Hotel de Knuyt de Vosmaer, dat ik nog nooit had gezien. Blijkbaar kan dat ook soms worden bezocht (tijdens gelijkaardige evenementen). Het interieur zou indrukwekkend zijn.

Op de weg terug naar Molenbeek wandelde ik nog naast het voormalige kantoor van de linkse krant Le Peuple, ook met art decokenmerken al ben ik er niet binnen gegaan. Nu zit 4AD er, een platenlabel.